शिक्षा मन्त्रालयले नयाँ मापदण्ड स्वीकृत गर्दै शहीदका छोराछोरी, दाजुभाइ–दिदीबहिनी र गम्भीर घाइतेलाई आधारभूत तहदेखि स्नातकसम्म निःशुल्क पढाइ र छात्रवृत्तिको व्यवस्था गरेको छ।
काठमाडौं । सरकारले जेन–जी आन्दोलनका शहीद परिवार तथा गम्भीर र अति गम्भीर घाइतेलाई स्नातक तहसम्म निःशुल्क शिक्षा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेको छ। शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयले स्वीकृत गरेको नयाँ मापदण्डअनुसार अब यी परिवारका विद्यार्थीले आधारभूत तहदेखि स्नातक तहसम्म निःशुल्क पढ्न पाउनेछन्।
मन्त्रालयले तयार पारेको ‘जेन–जी आन्दोलनका शहीद परिवार तथा घाइतेलाई निःशुल्क शिक्षा प्रदान गर्नेसम्बन्धी मापदण्ड, २०८३’ मा शहीदका छोराछोरी, सहोदर दाजुभाइ–दिदीबहिनी र गम्भीर वा अति गम्भीर घाइते परिचयपत्रवाहकलाई लाभग्राहीका रूपमा समेटिएको छ।
मापदण्डको उद्देश्य स्पष्ट छ—आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाएका परिवार र गम्भीर घाइते विद्यार्थीलाई शिक्षाबाट वञ्चित हुन नदिनु। मन्त्रालयले यसलाई शिक्षामा समान पहुँच सुनिश्चित गर्ने र आधारभूत तहदेखि स्नातक तहसम्म अध्ययनको अवसर उपलब्ध गराउने कदमका रूपमा व्याख्या गरेको छ।
आधारभूत र माध्यमिक तहमा निःशुल्क शिक्षासँगै नगद सहयोग
आधारभूत तहका लाभग्राहीलाई प्रचलित कानुनबमोजिम निःशुल्क शिक्षासँगै पोशाक, पाठ्यपुस्तक र सिकाइ सामग्रीका लागि नगद सहयोग स्थानीय तहमार्फत दिइनेछ। कक्षा १ देखि ५ सम्म र कक्षा ६ देखि ८ सम्म छुट्टाछुट्टै दरमा नगद उपलब्ध गराइने व्यवस्था मापदण्डमा राखिएको छ।
माध्यमिक तहमा कक्षा ९ र १० तथा कक्षा ११ र १२ का विद्यार्थीलाई पनि पोशाक तथा पाठ्य र सिकाइ सामग्रीबापत नगद दिइनेछ। यो रकम विद्यालयमार्फत स्थानीय तहले उपलब्ध गराउनेछ।
संस्थागत अर्थात् निजी विद्यालयले पनि प्रचलित कानुनअनुसार उपलब्ध गराउने छात्रवृत्ति कोटामा यी लाभग्राहीलाई अनिवार्य रूपमा समावेश गर्नुपर्नेछ। सामुदायिक विद्यालयमा मात्र होइन, निजी विद्यालयमा पढ्ने योग्य विद्यार्थीले पनि यो सुविधा पाउने बाटो खोलिएको हो।
स्नातक तहमा कोटा र नगद छात्रवृत्ति
स्नातक तह अध्ययनका लागि सबै विश्वविद्यालयले आफूले उपलब्ध गराउने छात्रवृत्ति कोटामध्ये निश्चित कोटा यी लाभग्राहीका लागि आरक्षित गर्नुपर्नेछ। विश्वविद्यालयको कोटामा छनोट हुन नसकेका विद्यार्थीलाई भने विश्वविद्यालय अनुदान आयोगमार्फत नगदसहित छात्रवृत्ति दिइने व्यवस्था मापदण्डमा छ।
यसले इन्जिनियरिङ, चिकित्सा, व्यवस्थापन लगायत स्नातक तहका कार्यक्रममा अध्ययन गर्ने योग्य विद्यार्थीलाई शुल्ककै कारण पढाइ छाड्नुपर्ने अवस्था कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। विश्वविद्यालयहरूले आफ्नो छात्रवृत्ति कोटामा यो आरक्षण कसरी लागू गर्ने भन्ने विस्तृत कार्यविधि भने सम्बन्धित निकायले थप स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ।
आवेदन कहाँ र के कागज चाहिन्छ?
सुविधा लिन आधारभूत तथा माध्यमिक तहका विद्यार्थीले आफू अध्ययनरत विद्यालयमार्फत स्थानीय तहमा आवेदन दिनुपर्नेछ। स्नातक तहका विद्यार्थीले सम्बन्धित क्याम्पसमार्फत विश्वविद्यालय अनुदान आयोगमा आवेदन दिनुपर्ने व्यवस्था छ।
आवेदनसँग अनिवार्य रूपमा यी कागजात पेस गर्नुपर्ने मापदण्डमा उल्लेख छ—
• लाभग्राही परिचयपत्र
• नागरिकता वा जन्मदर्ता प्रमाणपत्र
• नाता प्रमाणित गर्ने कागजात
• अध्ययनरत संस्थाको सिफारिसपत्र
मन्त्रालयका अनुसार यो व्यवस्था जेन–जी आन्दोलनका शहीद परिवार र घाइते विद्यार्थीको पढाइ नरोकियोस् भन्ने उद्देश्यले ल्याइएको हो। मापदण्ड स्वीकृत भएसँगै सम्बन्धित विद्यालय, स्थानीय तह, विश्वविद्यालय र विश्वविद्यालय अनुदान आयोगले आवेदन प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्नेछ।
के सम्झने?
शहीदका छोराछोरी र दाजुभाइ–दिदीबहिनी तथा गम्भीर/अति गम्भीर घाइते परिचयपत्रवाहकले कक्षा १ देखि स्नातक तहसम्म निःशुल्क शिक्षा पाउनेछन्। विद्यालय तहमा स्थानीय तह र स्नातक तहमा विश्वविद्यालय अनुदान आयोगमार्फत आवेदन दिनुपर्छ।
स्रोत : शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय / मापदण्ड, २०८३
Your email address will not be published. Required fields are marked *
